Czym tak naprawdę jest psychologia sportu ?

Czym jest a czym nie jest psychologia sportu? Aktualne tendencje. Fakty i mity.

Postanowiłam zmierzyć się z tym tematem, bo coraz powszechniejsza staje się świadomość istnienia psychologii sportu i tego, że z takiego wsparcia można skorzystać i … no właśnie na tym zwykle się sprawa kończy i zaczynają się mniej lub bardziej prawdziwe przekonania. Dobre jest to, że wiele osób już wie, że to nie to samo co terapia. Wykształcenie psychologiczne daje tutaj narzędzia do pracy w sporcie, szerszy ogląd sytuacji oraz niezbędną wiedzę.

Dobrze zacznijmy więc od mitów:

  • Jeśli nie ma problemów psycholog sportu jest niepotrzebny. „Wariatów w drużynie nie mam”

Po części się z tym zgadzam bo wielu zawodników świetnie sobie radzi bez takiego wsparcia. I nie widzą potrzeby. Mają wysoką samoświadomość, wspierającego, mądrego życiowo trenera, obserwują sami swoją karierę i wiedzą jak i co zmieniać, co i pomaga a co nie, wyciągają wnioski. I to świetnie. Nie jest tak, że bez tego się nie da i każdy powinien. Po co zmieniać coś co jest dobre? Pytanie tylko czy nie może lepsze? J Dlaczego więc  na tą listę wpisałam? Ponieważ wielu zawodników ma też etap w swojej karierze kiedy takie wsparcie z zewnątrz będzie nową inspiracją, spojrzeniem z innej perspektywy. Często też, jak przyznał kiedyś bodajże Mateusz Kusznierewicz – taka współpraca ułatwia drogę sportowcowi i przyspiesza pewne wnioski oraz praktyki treningowe i startowe , do których dłużej dochodził sam.

A w przypadku sportu dzieci i młodzieży myślę, że taki trening mentalny z psychologiem sportu przede wszystkim rozwija uniwersalne umiejętności  – przydatne czy w szkole, życiu czy w sporcie. To okres kiedy jest czas  na swobodną edukację poprzez zabawę. Poznawanie swoich mocnych stron aby budować zdrową pewność siebie, nauka rozpoznawania emocji i wyrażania ich choćby po przegranym meczu, zawodach, nauka koncentracji, planowania własnych celów czy ćwiczenie komunikacji i działania w zespole ( bo zwykle w wieku 9-16 lat są to zajęcia w grupach warsztatowych).

  • Psycholog sportu pracuje z top sportowcami a ja (ani moje dziecko) przecież nie startujemy w igrzyskach olimpijskich.

Jak się okazuje sportowcy zawodowi w cale nie tak często korzystaj a z PS w swoim sztabie szkoleniowym. Ciekawy raport napisał o tym Grzegorz Więcław po ostatnim EURO 2016 we Francjihttp://www.glowarzadzi.pl/single-post/2016/07/24/RAPORT-SPECJALNY-PRZYGOTOWANIE-MENTALNE-NA-EURO-2016 Wrócę tutaj również do argumentu, że budowanie cech mistrza od podstaw od najmłodszych zawodników jest w mojej opinii bardzo ważne.

  • Pracujemy z PS, teraz na pewno wygramy!

To całkiem szkodliwy mit ponieważ po pierwsze zdejmuje odpowiedzialność z zawodnika i trenera,  a w mojej pracy staram się kłaść nacisk na to, aby to sportowiec czuł w sobie jak najwięcej kontroli nad sytuacją. Po drugie prowadzi do nierealnych oczekiwań i nakłada presję na psychologa, powoduje czasem szybkie zerwanie współpracy zanim tak naprawdę proces coachingowi. W końcu PS to nie jest czarodziejska różdżka do wygrywania J Potrzebna jest systematyczność, czas i motywacja do takiej współpracy. Dlatego czasem kiedy odbieram telefon z prośbą o jedno, dwa spotkania, bo za 3 tygodnie są zawody, zawsze informuje o tych ograniczeniach, co oczywiście nie znaczy, że nie ma to wtedy sensu ale to ja z tym odchudzaniem po Bożym Narodzeniu na bal sylwestrowy. Coś zyskamy ale trudno oceniać efekt po tak krótkim czasie.  Prawda jest taka, że PS nie wygra za Ciebie, nie wykona pracy treningowej i taktycznej (choć może pomóc w tworzeniu taktyki). Jak lubię mówić sama głowa ani same nogi nie pobiegną.

W czym więc taka współpraca może pomóc?

  • W przełożeniu treningu na zawody

Czyli wykorzystaniu swoich umiejętności i pełni potencjału mimo zewnętrznej presji. Człowiek najlepiej czuje się we własnej strefie komfortu, w sytuacji znanej i oswojonej. (poza naprawdę ekstrawertykami, którzy poszukują silnych, nowych bodźców). Zawody to stres, nowe miejsce, oczekiwania trenera, kibiców (rodziców). Zarówno
w świecie sportu dorosłych jak i dzieci – każdym zawodom towarzyszą  emocje, nowe kontrolowane ”
i niekontrolowane elementy (pogoda, opóźnienia organizatorów). Praca z psychologiem sportu ma za zadanie ułatwić adaptację do tych warunków oraz przeżywanie porażki i zwycięstwa w sposób pozytywny na przyszłość.

  • W wyciąganiu wniosków zarówno z porażki i z sukcesów

Podstawowe pytanie jakie uczę, żeby zawodnicy sobie zadawali – co chcę zmienić następnym razem w starcie a co bym zrobił tak samo.

  • Wykorzystaniu swojego potencjału
  • Kształtowaniu uniwersalnych umiejętności przydatnych w sporcie i życiu w ogóle
  • Pomóc w pogodzeniu sportu z pozostałymi obszarami życia (jak szkoła)

Jak wiemy treningi są wyczerpujące nie tylko fizycznie ale też są czasochłonne. Na zajęciach rozmawiamy o tym jak gospodarować czasem. Ponieważ zgodnie z ideą sportu pozytywnego, dbamy o to, aby zawodnicy dążyli do równowagi pomiędzy różnymi rolami jakie pełnią (sportowiec, syn, córka, uczeń, kolega student, partner, rodzic). Często widać to wśród nastoletnich zawodników, zaczyna im brakować czasu dla kolegów a to prosta droga do rzucenia sportu w ogóle. Ważne jest więc uświadomienie zawodnikowi, że można to pogodzić, nie musi wybierać. A niestety problem wypadania ze sportu jest coraz częstszy dlatego jest to istotna kwestia.

  • PS podąża za zawodnikiem

Kiedyś grupa rodziców powiedziała trenerowi, z którym pracowałam, że oni to nie chcą żeby nawet najlepszy psycholog sportu mieszał w głowach ich dzieci.

Celem takich zajęć nie jest narzucanie czegokolwiek zawodnikowi, ale wspieraniu go w jego własnych wnioskach
i pokazaniu wachlarza metoda, z których może skorzystać np. techniki relaksacyjne czy koncentracji.

Jak pracujemy? Jak wyglądają zajęcia?

  • Współpracuję zarówno z zawodnikami, trenerami i rodzicami. Mówmy o triadzie komunikacji w której centrum jest zawodnik. Wspólna komunikacja jest bardzo ważna dla całego procesu szkoleniowego. Jeśli dobrze funkcjonuje przepływ informacji tym więcej można zobaczyć i ewentualnie zmienić. (oczywiście jest też zapewniona poufność między psychologiem a zawodnikiem i chodzi o zespołową komunikacje, a nie przekazywanie treści informacji ze spotkań)
  • Możemy realizować warsztaty w grupach, spotkania indywidulane. Zajęcia dla zawodników w wieku 9-15 lat zwykle mają charakter zajęć w grupie 6-12 osób, edukacji poprzez zabawę.
  • W trakcie zajęć wykorzystujemy ćwiczenia na kartkach, gry, zabawy, zadania w zespołach, cytaty sportowe, fragmenty filmów.
  • Zajęcia zwykle trwają godzinę raz na 1-2 tygodnie.

PODYSKUTUJ Z AUTOREM

_93I3980

Sandra Kalinowska,

Psycholog sportu TopWyszkoleni s.kalinowska@topwyszkoleni.pl

Dyskusja: