Reakcje rodziców na kontuzje i choroby zagrażające zdrowiu ich dzieci – Model PMTS

Piłka nożna jest sportem kontaktowym, w którym zawodnicy bezpośrednio narażeni są na kontuzje oraz urazy mechaniczne.  Dzieci zagrożone są również chorobami, które nie są związane bezpośrednio z treningiem, ale mogą mieć np.: podłoże genetyczne lub nie wykryto ich uprzednio. Całość prowadzi do trenera, jako osoby czuwającej podczas zajęć nad bezpieczeństwem uczestników. Jednak, nawet podczas fantastycznie przygotowanych zajęć, może dojść do wypadku. Zastanówmy się więc, jak taka sytuacja może wpłynąć na opiekunów dziecka w dłuższej perspektywie.

Rozpoznanie choroby zagrażającej życiu dziecka lub poważnej kontuzji, może prowadzić do silnych emocjonalnych reakcji u rodziców, co wydaję się naturalne (Hall i wsp., 2006). Długo utrzymujący się stres, prowadzi do niekorzystnych zmian w zdrowiu psychicznym członków całej rodziny. Dowodzi się, że taka sytuacja wpływa na jakość życia wszystkich domowników (Le Brocque i wsp., 2010, Williams i wsp., 2003, Shaw i wsp., 2006). Czy rodzic może się przygotować na taką sytuację? Reakcję na fakt urazu są zróżnicowane. Od rozpaczy po stoicki spokój. Kazak wraz z współautorami (2006) przeprowadzili badania mające na celu określenie przebiegu pourazowej reakcji rodziców oraz określenie czynników wzmagających stres w tym okresie.

Projekt opierał się na analizie kwestionariuszy rodziców dzieci w wieku 1-18 lat,  przyjmowanych do czterech głównych oddziałów w Szpitalu Dziecięcym Royal w Melbourne (Australia). Badanie odbywało się czterokrotnie: pierwsze (T1) – w okresie pierwszych czterech tygodni, drugie (T2) – po 4 miesiącach, trzecie (T3) – w okresie 7 miesięcy oraz czwarte (T4) – w okresie 19 miesięcy po przyjęciu do szpitala. Oceniano zdrowie psychiczne rodziców oraz ich samopoczucie wraz z czynnikami, które mogły powodować dane zachowanie (czynniki chorobowe dziecka,  indykatory psychospołeczne i inne). Przebadanych zostało 256 rodziców.

Wyniki badań poprowadziły badaczy do opracowania specjalistycznego modelu: The Pediatric Medical Traumatic Stress Model (ryc.1). Wyróżniono etapy reakcji związane z długością trwania choroby:

  • Peri-trauma – niepokój i stres wynikający z diagnozy urazu i propozycji leczenia, myśli o przyszłości rodziny.
  • Evolving – stres związany ze skutecznością zastosowanego leczenia i działaniami niepożądanymi leków.
  • Longer term – rehabilitacja, jej skuteczność, stres z związany z postępami w walce o powrót do pełnej sprawności.

Proponuję się by do każdego etapu przyporządkowany był cel i procedury wspomagające rodziców w tym trudnym okresie.

Rycina 1. Model Interwencji dla Rodziców Pacjentów Pediatrycznych (Kazak i wsp., 2006).

1

Opracowano także zakres czynników, który może prognozować zachowanie się opiekunów dziecka i ich reakcje na traumatyczne doznania (ryc.2). Wpływ na zachowanie rodziców mogą mieć czynniki związane z chorobą: rodzaj i przebieg choroby, długość hospitalizacji. Kolejnym typem czynników, które mogą mieć powiązanie z reakcjami rodziców są czynniki demograficzne: wiek i płeć, socjo – ekonomiczny status, pochodzenie i wykształcenie. Ostatnią grupę stanowią czynniki psychospołeczne takie jak: psychiczne zdrowie, poziom niepokoju, funkcjonowanie rodziny, struktura rodziny.

Rycina 2. Model czynników wpływających na reakcję stresową rodziców dzieci wymagających interwencji lekarskiej (Muscara i wsp., 20150

2

Zachowanie rodziców w przypadku ciężkiej kontuzji lub choroby dziecka jest sprawą indywidualną. Niektórzy rodzice są świadomi tego, że dziecko podczas treningu może doznać kontuzji i wydają się być przygotowani mentalnie do tego potencjalnego zdarzenia. Niektórzy, nie myślą nawet o tym, że coś złego może przytrafić się ich podopiecznym. Widać to w przygotowaniu dziecka do zajęć sportowych: nieodpowiednie obuwie i strój, brak wody na treningu czy nieprzynoszenie ochraniaczy na trening. Prowokowanie niebezpieczeństwa może doprowadzić do sytuacji, gdzie model PMTS będzie musiał mieć zastosowanie.

W związku z tym warto się zastanowić:

1. Czy jestem przygotowany na możliwość zdarzenia się wypadku podczas treningu?

2. Jak podejmuję działania w celu minimalizacji ryzyka wypadku podczas zajęć sportowych?

Dowiedz się więcej:

  1. Hall E, Saxe G, Stoddard F, Kaplow J, Koenen K, Chawla N, et al. Posttraumatic stress symptoms in parents of children with acute burns. J Pediatr Psychol. 2006;31(4):403–12.
  2. Le Brocque RM, Hendrikz J, Kenardy JA. Parental response to child injury: examination of parental posttraumatic stress symptom trajectories following child accidental injury. J Pediatr Psychol. 2010;35:646–55.
  3. Williams J, Steel C, Sharp G, DelosReyes E, Phillips T, Bates S, et al. Parental anxiety and quality of life in children with epilepsy. Epilepsy Behav. 2003;4:483–6.
  4. Shaw RJ, Deblois T, Ikuta L, Ginzburg K, Fleisher B, Koopman C, et al. Acute stress disorder among parents of infants in the neonatal intensive care nursery. Psychosomatics. 2006;47(3):206–12.
  5. Kazak AE, Kassam-Adams N, Schneider S, Zelikovsky N, Alderfer MA, Rourke M. An integrative model of pediatric medical traumatic stress. J Pediatr Psychol. 2006;31(4):343–55.
  6. Muscara, F., Burke, K.,  McCarthy, M.,  Anderson, V., Hearps, S., Hearps, S.,  Dimovski, A., Nicholson, J,. (2015). Parent distress reactions following a serious illness or injury in their child: a protocol paper for the take a breath cohort study. BMC Psychiatry.  Vol. 15 Issue 1, 1-11.

 

Podyskutuj z autorem:

pawlak foto

 

 

 

 

 

 

Michał Pawlak

m.pawlak@polska-pilka-nozna.pl

Dyskusja: